Euskadiko BGAEak 32.696 milioi eurora iritsi dira, eta dagoeneko EAEko BPGren herenaren baliokide dira

Sistema % 6 hazi da 2025ean, eta indartu egin du ekonomiarako eta ongizaterako egiturazko aktibo gisa betetzen duen eginkizuna, milaka pertsonarentzat

Euskadiko Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeek (BGAE) 32.696 milioi euroko ondare-bolumenarekin itxi zuten 2025, hau da, aurreko urtean baino ia 2.000 milioi gehiago eta % 6ko hazkundearekin. Aurrerapen horrek BGAEak gizarte-aurreikuspen osagarriko euskal sistemaren funtsezko zutabe gisa sendotzen ditu, eta, aldi berean, aktibo ekonomiko estrategiko gisa; izan ere, BGAEen ondarea EAEko 2024ko BPGaren heren bat da ( % 33,26). Hala azaldu du gaur Juan Alberdi Eusko Jaurlaritzako Finantza Politikako eta Gizarte Aurreikuspeneko zuzendariak, Euskadiko BGAEen Federazioarekin batera Bilbon egindako urteko balantzearen aurkezpenean.

Alberdik gogorarazi du Euskadik eredu propioa eta berezia duela, 45 urteko eskumen esklusiboa duelako arlo horretan, eta 1983an BGAEen lehen Legea onartu zenetik lau hamarkada baino gehiago igaro direlako. Ibilbide horri esker, sistema aitzindari bat eraiki ahal izan da Estatuan, ezarpen-mailagatik eta egonkortasunagatik oso ezaguna.

Hala ere, azpimarratu duenez, «sistema finkatuta dago, baina ez amaituta». Orain, erronka da estaldura handitzen jarraitzea, sektore gehiagotara iristea eta lurralde-ezarpena orekatzea. Bazkide guztien kopurua 1.323.740 den arren, pertsona desberdinen benetako kopurua – bikoiztasunak ezabatu ondoren – 878.028koa da, hau da, 16 urtetik gorako euskal biztanleriaren % 45,6. «Oso datu esanguratsuak dira, baina oraindik ez dira nahikoak», adierazi du.

Alberdik nabarmendu du BGAEak ez direla soilik epe luzerako aurrezteko tresnak, baizik eta babes ekonomikoko mekanismo erabat operatiboak. 2025ean, ekarpenak 1.064 milioi eurotik gorakoak izan ziren, eta ordaindutako prestazioak, berriz, 862 milioikoak. Zuzendariaren ustez, datu hori bereziki garrantzitsua da, sistemak «baliabideak metatzeaz gain, milaka pertsonaren benetako beharrei erantzuten ari dela» erakusten duelako, batez ere erretiroaren unean.

Enpleguko gizarte-aurreikuspenari dagokionez, Euskal Autonomia Erkidegoan estalitako langileen ehunekoa % 24,23koa da. Hala ere, oraindik ere aldeak daude lurraldeen arabera: Gipuzkoan ( % 41,14) ezarpena askoz handiagoa da Araban ( % 17,89) eta Bizkaian ( % 15,36) baino. Alberdiren ustez, egoera horrek agerian uzten du «gehiago hazteko eta hobeto hazteko» beharra, lurraldeen eta sektoreen arteko oreka handiagoa duen bigarren zutabea hedatuz.

Zuzendariak azken hilabeteetan bultzatutako hainbat lan-ildo estrategiko nabarmendu ditu:

• Euskal Finantza Aliantza. BGAEen Federazioak Euskal Finantza Aliantza berriaren protokoloaren sinatzaile gisa parte hartzen du, finantza-erakundeen artean sinergiak sortzera eta metatutako aurrezkiaren zati bat herrialdeko proiektu estrategikoetara bideratzera bideratutako gunea.
• Zerga-pizgarriak. Foru-aldundiek berriki onartutako hobekuntza fiskalek ekarpen berriak suspertzen, bigarren zutabea indartzen eta prestazioak errenta gisa kobratzea sustatzen laguntzen dute, eta hori lehentasunezko helburua da denboran iraunkorragoak diren erretiro-ereduetarantz aurrera egiteko.
• NIK Patrikan integratutako BGAEen APPa. Duela ia urtebetetik martxan dagoen tresna digital honek aukera ematen dio edonori metatutako saldoak kontsultatzeko eta etorkizuneko errenta-simulazioak sarbide bakar batetik egiteko.
• Aurreikuspena kolektibo autonomora hedatzea. Merkataritza-ganberekin lankidetzan, dagoeneko zehaztu dira autonomoentzako lehentasunezko planak, eta 2026an tresna egonkor eta oso irisgarri gisa finkatu beharko dira. Gainera, diskriminaziorik ezaren printzipioa definitu da, autonomoetako langileek ere enplegu-planak eskuratu ahal izan ditzaten.
• Sektoreko BGAE berria Bizkaian. Etorkizuna BGAE eratu berria, CEBEKek eta sindikatuek bultzatua, mugarri garrantzitsua da. Eraikuntzaren sektorean jaio zen, eta metala, kimika, ostalaritza, bidaia-agentziak edo elikagaien banaketa bezalako sektoreetara hedatu nahi du, Araban pixkanaka sartzeko asmoz.
• Finantza-prestakuntza eta -hezkuntza. 2026an hasiko da Mondragon Unibertsitatearekin garatutako Ongizatearen Foroa, eta UPV/EHUrekiko lankidetza indartuko da. Gizarte-aurreikuspen osagarria bigarren hezkuntzara eramateko ere lan egingo da, finantza-hezkuntzako programen bidez.

Hedabideen galderei erantzunez, Juan Alberdik aurkezpen honetan adierazi du Irekian irekita dagoela herritarrei martxoaren 2an irekitako kontsulta, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei (BGAE) buruz gaur egun sakabanatuta dagoen erregulazio guztia arau-multzo bakar batean bateratuko duen Dekretu berri bat egiteko. Kontsulta martxoaren 24an amaituko da.

Testu berriak indarrean dauden lau dekretuetan jasotako araudia integratuko du, eta aukera emango du arau-esparrua sektorearen beharrizan berrietara egokitzeko, bai eta enpleguko pentsio-funtsen arloko Europako araudiaren bilakaerara ere.

Horrekin, Ogasun eta Finantza Sailak arau-esparrua bideratzea ere planteatu du, BGAEek beren inbertsioen zati bat euskal industria, enpresa eta teknologia sarea errotzea, haztea eta indartzea bultzatuko duten proiektuetara bideratu ahal izan dezaten.