Hezkuntzak ohartarazi du 2026-27 ikasturterako jada esleitutako plazen galera izugarria eragingo duela UPNk sare publikoan eta itunpekoan

UPNk hezkuntza-itunen inguruan aurkeztutako foru-legearen proposamenak konstituzio-kontrakotasunaren itxura da, oinarrizko legeriak hezkuntza-administrazioei ematen dizkien eskumenak urratzen baititu, eta Espainiako Konstituzioaren 27. artikuluan jasotako erregulazioari eragin diezaiokeelako; azken horretan, hezkuntza jasotzeko eskubidea funtsezko eskubide gisa ezartzen da.

Horrela nabarmendu dute lege erregionalistaren proposamenarekin bat ez datorren txostenean. Txosten horretako ondorio batzuk gaur goizean aurreratu ditu Carlos Gimeno Hezkuntza kontseilariak prentsaurrekoan, eta, UPNren proposamenarekiko desadostasun sakonak izateaz gain, Nafarroako hezkuntza-sare publiko eta itunduetako familiei eta Foru Komunitateko irakasleei jakinarazi die lege-proposamenak ondorio oso larriak ekar ditzakeela Foru Parlamentuan onartzen badute.

Kontseilariak azaldu duenez, UPNk, lege-proposamen horren bitartez, itunpeko hezkuntzako ratioak murriztu nahi ditu, eta, aldi berean, datorren ikasturtean aurtengo ikasturteko unitate publiko eta itunduei eutsi nahi die. Beraz, ezinezkoa litzateke unitate berriak zabaltzea, eta horrek eragin larria izango luke 2026-2027 ikasturterako ikasleak onartzeko prozesuan, dagoeneko oso aurreratuta dago-eta.

UPNren lege-proposamena onartuko balitz, Hezkuntzak itunpeko ikastetxeetako Haur Hezkuntzako 1. mailako (3 urteko gelak) ikasle-postuen behin betiko esleipena berregin beharko luke, gela bakoitzeko gehienez 23 ikasleko ratioa aplikatuta, araudian orain ezarritako 25 ikasleren ordez. Horrek esan nahi du itunpeko ikastetxe gehienetan dauden lanpostu hutsak murriztu egingo direla, eta ikasle batzuek, onarpen-prozesua errepikatu behar denez, aurrez behin betiko esleitutako eskola-plaza ez dutela izango. “Kaltetuen kopuru osoa ezin da aurrez jakin”, iragarri du kontseilariak, “onarpenak berriro ebatzi behar direnez, eskaera guztiak jokoan sartuko liratekeelako, askoz ere plaza gutxiagorekin”.

Horrela gertatuko da, adibidez, Iruñeko eta Iruñerriko San Ignazio, Monjardin Lizeoa, Irabia edo Miraballes bezalako ikastetxeetan, edo Tuterako Mariaren Konpainian. Soberan geratzen diren ikasleak beste ikastetxe batzuetan eskolatu beharko dira, itunpekoetan edo publikoetan. Gimeno zer esan ez dakiela geratu da familiek beren seme-alabentzat nahi duten hezkuntza aukeratzeko askatasunaren bermeari larriki eragingo dion proposamenaren aurrean. “Une honetan”, esan du kontseilariak, “2026-2027 ikasturterako 3 urteko ikasleen onarpen-prozedurako plazen behin-behineko esleipenean, ikasleen %98,9ak plaza lortu du lehen aukeran. UPNren lege-proposamenarekin, ordea, portzentaje hori nabarmen gutxituko da, ratioak oro har jaisteagatik, itunpeko ikastetxeetan lanpostu hutsak murriztearen ondorioz”.

Baina UPNren “zentzugabekeriaren” ondorioek sare publikoko familiak bete-betean harrapatuko dituzte, gehitu du Gimenok. Esate baterako, Haur Hezkuntzako 1. mailan, aurrez izena emateko eskaerek unitateak gehitzeko aukera eman beharko luketen ikastetxeetan, ez da plaza hutsik egongo guztientzat, eta ikasle batzuk beste ikastetxe publiko edo itundu batzuetara joan beharko dute. Hori gertatuko da Tuterako Huertas Mayores ikastetxe publikoan, 17 ikasle plazarik gabe geratuko baitira, edota Faltzesko ikastetxean, Hezkuntzak ezingo baitu D ereduko unitatea ireki (13 familiak egin dute eskaera beren seme-alabak unitate horretan onartzeko).

Departamentua aztertzen ari da, baita ere, lege-proposamen horrek Haur Hezkuntzako 2. mailako, Lehen Hezkuntzako 1. eta 2. mailako eta DBHko 1. mailako ikasleak egungo ikastetxeetatik lekuz aldatzera behartuko lituzkeen, ekimenaren lege-maila dela-eta.

UPNren lege-proposamenaren ondorioak ez dira hor geratzen, baldin eta onartzen bada. Nafarroan Lanbide Heziketaren hedapenak izugarrizko eragina izango luke. Kontseilariak iragarri duenez, proposamen erregionalista hori onartuko balitz, ezingo lirateke Sukaldaritza eta Zaharberritze ikastaro berriak eskaini Tuterako ETI San Juan ikastetxean, UPNren lege-proposamenaren irismenak ez baititu bereizten etapa eta ibilbide ezberdinak, eta unitateen argazki finko bat ezartzen baitu, inolako hazkunderik izateko aukerarik gabe. Gimenok ohartarazi du lehen maila egiten ari diren ikasleentzat prestakuntza-zikloetako 2. maila ez eskaintzera behartuko lukeela, gainera, eta 2026-27 ikasturterako Lanbide Heziketaren eskaintza hazteko bidea errotik deuseztatuko lukeela, Departamentuak dagoeneko eskainitako 33 ziklo berritan. “Hori oso larria da, familiak ziurgabetasun handian uzten baititu” salatu du kontseilariak.

Lege-proposamena onartzeak ekarriko lukeen beste ondorio larrietako bat, Hezkuntzak gogorarazi duenez, ikastetxeetako plantillak egiteko prozesuan izango lukeen eragina litzateke. Ikastetxe horiek beren plantillak prestatzen ari dira orain datorren ikasturteari begira, ekainean kontratuak esleitzeko asmoarekin. UPNren proposamena onartzen bada, plantilla guztiak berregin beharko dira, eta ikastetxeek ekainean ez dute jakingo zein den haien plantilla, eta administrazio-kontratuak eskuratu nahi dituzten irakasleek ere ez dute haien lanpostua zein izango den jakingo.

“Lege hori babesten duenak nork irabazten duen azaldu beharko du. Izan ere, amaitzen ari garen txostena eta kontatzen ari garena kontuan hartuta, Nafarroako gizarte gehiena galtzen ateratzen da”, azpimarratu du kontseilariak.

Amaitzeko, Gimenok baieztatu du UPNren lege-proposamenak “Nafarroako Foru Komunitateko unibertsitatez kanpoko hezkuntzaren plangintzari buruzko oinarrizko eskumen legegileak urratu eta nekez kalkula daitezkeen ondorioak dakartzan hezkuntza-lurrikara sortzen duela”. Hori dela-eta, talde parlamentarioei erantzukizunez jokatzea eskatu die ekimen erregionalistaren “burugabekeriaren” aurrean.