- Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak amaiera eman dio BUILD:INN 2026 Euskadiko eraikuntzaren klusterraren urteko batzarrari. Bertan, erantzukidetasun publiko-pribaturako deia egin du, bizigarritasun-larrialdiari aurre egiteko
- Basque Culinary Centerren egin den topaketak sektoreko enpresak, erakundeak eta eragileak bildu ditu etxebizitzaren erronkak, arau-esparru berria eta Euskal Autonomia Erkidegoan sektorearen eraldaketa aztertzeko
Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburu Denis Itxasok amaiera eman dio gaur goizean BUILD:INN 2026 Euskadiko Eraikuntzaren Klusterraren Batzarrari, eta bertan azpimarratu du administrazioen eta sektore pribatuaren arteko lankidetza indartu behar dela, etxebizitzaren egiturazko erronkari erantzuteko. Bere hitzaldian nabarmendu duenez “eraikuntzaren sektore indartsu, berritzaile eta konprometiturik gabe ez dago etxebizitza-politika posiblerik”, eta klusterra eta hau osatzen duten enpresak ezinbesteko eragileak dira gizarte-erronka nagusietako bati erantzuteko.
Itxasok hitzaldia BUILD:INNek “balio-kate, enplegu, berrikuntza eta produkzio-ahalmen” gisa duen zeregina aitortuz hasi du, eta azpimarratu du sektorea “etxebizitza eskuratzeko erantzunaren ezinbesteko parte” dela. Ildo horretan, zuzenean elkarlanerako deia egin du. “Erronka handia da eta guk bakarrik ezin dugu”, nabarmendu du. Sailburuak egungo egoera “gizarte-larrialdi” gisa kokatu du, bereziki gazteei eta familiei eragiten diena, eta gizarte-kohesioan eta lehiakortasun ekonomikoan inpaktu zuzena duena. “Gaur egun etxebizitza da Euskal Autonomia Erkidegoko milaka pertsonarentzat kezka sozial nagusia”, esan du, eta gaineratu du familia askok “beren diru-sarreren % 40 baino gehiago alokairura” bideratzen dutela, eta gero eta arrisku handiagoa dagoela herritarrak hiriguneetatik kanporatzeko.
“Ez da arazo sozial bat soilik, arazo ekonomiko bat ere bada”, ohartarazi du, eta gaineratu du “gure gizartearen kohesioa, herrialdearen lehiakortasuna eta gure oraingo eta etorkizuneko oparotasuna ditugula jokoan”. Hori dela eta, azpimarratu du “ez gaudela arazo koiuntural baten aurrean, egiturazko baten aurrean baizik”, eta horrek “egiturazko eta denboran iraungo duten erantzunak” eskatzen dituela. Testuinguru horretan, bereziki argia izan da erakundeen zereginari buruz. “Administrazio publikook ezin diogu erronka honi bakarrik erantzun. Lurzorua arautu, planifikatu eta mobilizatu dezakegu, baina sektore pribatuaren lankidetza aktiborik gabe ez da egongo etxebizitza nahikorik, ez babestua, ez eskuragarria, ez librea”, azpimarratu du.
Arau-esparru berria eta eskaintza sustatzeko neurriak
Bere hitzaldian, sailburuak azken bi urteetan arau-mailan egindako ahalegina nabarmendu du, eta Etxebizitzaren, Lurzoruaren eta Hirigintzaren arloko Presazko Neurriei buruzko 6/2025 Legea onartu izana nabarmendu du. “Benetako inflexio-puntua izango da”, esan du, arau honek “balaztak eta blokeoak eteteko, eskaintza-krisia gainditzeko eta eskariari erantzuteko” beharrari erantzuten diola azalduz. Itxasok prozesu honen konplexutasuna onartu du; hala, azpimarratu du “ez dela erraza urte eskas batean lege bat onartzea, baina lortu dela”, esparru berriak eskaintza bultzatzera zein eskaria babestera bideratutako “neurri arinagoak eta errealistagoak” sartzen dituela nabarmenduz.
Aurrerapausoen artean, epeak murriztea, beharrezkoak ez diren tramiteak ezabatzea eta segurtasun juridikoa indartzea azpimarratu ditu. “Esparru bat diseinatu dugu, baina esparru hori ez dago blokeatzeko pentsatua, baizik eta proiektuak aurrera egin dezaten ahalbidetzeko”. Era berean, balioa eman dio lurzoruaren kudeaketan udalei emandako malgutasunari. “Ez dira gauza bera lautadako Euskadi edo Gipuzkoa eta Bizkaiko lurralde menditsuak”.
Esparru horrekin bat egiten du joan den apirilaren 21ean onartutako Premiazko Neurrien Dekretuak, zeinak, azaldu duenez, “jarraipena ematen baitio legeari, prozedurak arinduz eta ezkutu soziala indartuz”. Dekretu horrek zenbait neurri zehatz jasotzen ditu —hala nola industria-eraikinak edo hirugarren sektorekoak eta 7.500 merkataritza-lokal inguru etxebizitza bihurtzea—, baita hiri-berroneratzeko jarduketak ere. “Birgaitzea, hiri-berroneratzea eta etxebizitza eskuragarria uztartzen dituzten neurriak dira, eta sektorearentzat aukera argia dira”, adierazi du. Gainera, nabarmendu duenez, tresna horiei esker, hainbat helburu erdietsi ahal izango dira, besteak beste, alokairu eskuragarriko 7.000 etxebizitza lortzea, alokairu-parkea bikoiztea eta datorren hamarkadan etxebizitza babestuen parkea % 40 handitzea.
Sailburuak azpimarratu du, halaber, “Euskal Autonomia Erkidegoaren ezkutu soziala indartu egin dela bizitegi-larrialdiaren aurrean”, eta etxebizitzarako eskubide subjektiborako eta Gaztelagun eta Bizigune programetarako sarbidea zabaldu dela, bereziki udalerri tentsionatutan.
Industrializazioa, erantzukidetasuna eta finantzazioa sektorea eraldatzeko
Itxasok, bere hitzaldian, mezu zuzena helarazi dio sektore osoari, eta testuinguru berri honetan aktiboki inplikatzeko eskatu du. “Badakigu esparru juridiko berri batean kudeatzeak egokitzapena eta ikaskuntza eskatzen duela, baina ahalegin hau ezinbestekoa da”. Zentzu horretan, argi hitz egin du eta esan du “ezin dugula emaitza hoberik lortu lehen bezala lan egiten jarraitzen badugu”. Sailburuaren hitzetan, “lankidetza publiko-pribatua ez da eslogan bat, erantzukidetasuna baizik”; Eusko Jaurlaritza arau-aldaketen, lurzoruaren mobilizazioaren eta akordioen bidez jarduten ari dela gogorarazi du, eta sektoreari konpromisoa eskatu dio “esparru hau etxebizitza erreal, martxan jarritako proiektu eta produkzio eraginkor bihurtzeko”.
Itxasok produkzio-ereduaren eraldaketa sakona beharrezkoa dela defendatu du. “Metodo tradizionalekin ez gara iritsiko”. Helburua, azaldu duenez, urtean 10.000 etxebizitza eraikitzea da, eta horrek eskatzen du “produkzio-ahalmen handiagoa, epe laburragoak, efizientzia handiagoa eta ingurumen-inpaktu txikiagoa”. Horretarako, sektorearen modernizazioaren eta industrializazioaren alde egin du, eta Eraiki Hub bezalako ekimenak eta Eraikuntza Industrializatuaren Ziurtagiria bezalako tresnak nabarmendu ditu, arriskuak murriztera eta proiektu berritzaileen finantzaketa erraztera bideratuak.
Finantza-esparruan, Itxasok etorkizuneko Etxebizitzaren Gizarte Funtsaren garapena iragarri du, etxebizitza-politikan “hurrengo jauzi kualitatibo handia” izango dena. Tresna horri esker, 2.000 milioi euro inguru mobilizatuko dira bi legealditan zehar 10.000 etxebizitza babestu eraikitzeko. “Lankidetza publiko-pribatuari zifrak, eskala eta helburu argiak jartzeko modua izango da”, azaldu du, eta zehaztu du funtsak parte-hartze publikoa eta pribatua izango duela, baita EIB eta ICO bezalako erakundeen laguntza ere, inbertsiogile instituzionalez eta inpaktukoez gain.
Amaitzeko, sailburuak ekintza bateratuaren alde egin du: “Euskal Autonomia Erkidegoak esparru juridiko berria, ahalmena duen sektorea eta ibilbide-orri argia ditu gaur egun”. “Orain legeak etxebizitza, proiektuak etxe eta lankidetza emaitza bihurtzea egokitzen da”, esanez amaitu du, eta gogoratu du “gauza guztien gainetik, etxebizitza bat behar duten eta etxebizitza hori orain behar duten pertsonez ari garela”.