- Operazioari esker, aspalditik hutsik dagoen Estatuko eraikin bat berreskuratu eta ekipamendu publiko bihurtuko da, Donostiak bizi duen etxebizitza krisi larriari erantzuteko
- Itxaso: «Arazo-gune bat aukera bihurtuko dugu Donostiako gazteek beren bizi-proiektuari ekiteko leku duin bat aurkitzeko»
Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza eta Hiri Agenda Saila aurrera doa, Espainiako Gobernuarekin batera, Meteorologiako Estatu Agentziak (AEMET) Donostiako Intxaurrondo auzoan duen eraikina lagatzeko izapideetan. Estatuaren titulartasuneko higiezina da, gaur egun erabat erabilerarik ez duena, eta haren birgaitzeari esker lehentasunez gazteentzat diren 42 zuzkidura-bizitoki gaitu ahal izango dira. Baliabide hori bereziki beharrezkoa da bizitegi-tentsio bereziki larria duen hiri batean.
Eraikinak, bere garaian, estatu-zerbitzuak hartu zituen, hala nola AEMET, Kostaldeen Ordezkaritza edo Telekomunikazioen Ikuskaritza, baina urteak daramatza hutsik, eta denbora horretan intrusioak, okupazioak eta hainbat istilu izan ditu. Mantentze-lanen falta luzeak inguratzailea hondatu du, hezetasun larria sortu du lursailarekin kontaktuan dauden eremuetan, eta landarediak estalkiak eta fatxadak kolonizatzea ahalbidetu du. Hala eta guztiz ere, egindako egitura-analisiak berresten du higiezinaren «bizkarrezurra» – 5,40 x 5,40 metroko hormigoizko zutabe- eta forjaketa-sare erregularra – egoera onean dagoela, eta erabat berreskura daitekeela.
Egoera horrek ahalbidetu dio Etxebizitza Sailari aurreproiektu xehatu bat izatea, MIDek estudioa/arkitektura eta paisaia egina, David Serrano Amatriain eta Maier Vélez Olabarria arkitektoen zuzendaritzapean, zeinak zehatz-mehatz ezartzen baititu eraldaketaren aukera teknikoak eta hirigintzakoak. Planteamendua premisa argi batetik abiatzen da: dagoen egitura ahalik eta gehien aprobetxatzea, ezinbestekoa den lekuetan bakarrik esku hartzea eta bolumena berrantolatzea etxebizitza argitsuak, eraginkorrak eta bizigarritasun-estandar altuak lortzeko. Proposamenak eraikina ekialde-mendebalde orientazio baterantz birmoldatzen du — etxebizitza guztiak garbitzeko egokiagoa —, eta estalki «barruko kale» berri bat sortzen du, bi testeroetan irekia, sarbideak artikulatuko dituena eta bizikidetza eta zaintzak sustatzeko pentsatutako espazio komunitario gisa balioko duena.
Ondorioz, 42 zuzkidura-bizitoki sortu ahal izango dira: logela bateko 38 bizitoki eta bi logelako 4 etxebizitza egokitu. Terrazek zeregin nabarmena dute proiektuan, eguneko espazioak askatuz eta kanpoaldearekiko harremana indartuz. Azterlanak sotoko solairuan dagoen aparkalekua berrerabiltzea ere aurreikusten du. Bertan, 42 plaza gaitu ahal izango dira — 44 ere izan daitezke —, eta 500 metro karratu baino gehiago sortuko dira hiri-baratze komunitarioetan, mendebaldeko fatxadaren aurrean terrazadun hiru plataformatan.
Esku-hartze osoaren aurrekontua 5.848.827,72 eurokoa da, eta hor sartzen dira bai beharrezko birgaitze- eta handitze-obrak, bai kanpoko urbanizazioa eta baratzeen egokitzapena. Eraikinaren azken bolumenak apur bat gaindituko du sestra gainean finkatutako azalera, eta horrek dagokion plangintza-figura izapidetzea eskatuko du, baina handitze hori guztiz justifikatuta dago ekipamendu berriak hiriari emango dion zerbitzu publikoagatik. Gainera, Etxebizitza, Lurzoru eta Hirigintzari buruzko Premiazko Neurriei buruzko Legearen barruan Legebiltzarrean onartutako arau-esparru berriak lurzatia optimizatzea erraztuko duela espero du Sailak.
Dimentsio teknikotik haratago, eragiketa Estatuaren estrategia zabalago batean kokatzen da: Estatuaren ondare publikoa mobilizatzea etxebizitza eskuragarriak bultzatzeko. Testuinguru horretan, bi administrazioek formula juridiko desberdinak aztertzen dituzte lagapena formalizatzeko — erabilera lagatzeko hitzarmen batetik ondare eskualdaketa posible bateraino —, eta Eusko Jaurlaritzak espero du behin betiko akordioa datozen hilabeteetan ixtea. Lagapena gauzatu ondoren, Alokabide sozietate publikoa arduratuko da birgaitzeko obrak lizitatzeaz eta gauzatzeaz.
Denis Itxaso Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak adierazi duenez, eragiketa hau «aukera bikoitza da: alde batetik, urte gehiegi erabili gabe daraman eta auzoan arazoak sortu dituen Estatuko eraikin bat berreskuratzen dugu; eta, bestetik, herritarren zerbitzura jartzen dugu, gazteentzako bizitoki eskuragarrien moduan». Bere hitzetan, «arazo-gune bat aukera bihurtuko dugu Donostiako gazteek beren bizi-proiektuari ekiteko leku duin bat aurki dezaten. Erakundeen arteko lankidetza funtsezkoa da Donostian intentsitate bereziz pairatzen den bizitegi-larrialdi bati horrelako erantzun estrukturalak eman ahal izateko». Ildo horretan, Itxasok nabarmendu du «EAEko gazteen emantzipazioa Europako berantiarrena da, eta horrek eragina du, ez bakarrik milaka gazte euskaldunen bizi-asmo eta -proiektuetan, baita lurralde oso baten lehiakortasun ekonomikoan ere. Izan ere, lurralde horrek, eskura dituen bizitegi-alternatibarik gabe, ezin izango du erakarri eta atxiki hainbat ekoizpen-sektoreren mende dagoen talentu gaztea».
Sailburuak aurreproiektuaren kalitate teknikoa eta arkitektoek «eraikin konplexu baten aprobetxamendua irakurtzeko» duten gaitasuna azpimarratu nahi izan ditu. «Azterketa zehatza eta zehatza izan da. MID estudioak egitura, aparkalekuak eta jatorrizko bolumetriaren zati bat berrerabiltzeko modua aurkitu du, eta, gainera, eraikina auzoarekin lotzen duen ideia bat gehitu du: hiri-baratzeak prestatzea, harreman komunitarioa eta arlo publikoaren inguruko bizitza sustatzeko».
Etorkizuneko esku-hartzeari esker, degradatutako estatu-ekipamendua hirirako funtsezko baliabide bihurtuko da, zuzkidura-bizitokien euskal sare publikoan txertatuko da eta bereziki gazteei eragiten dien egoitza-presioa arintzen lagunduko du. Lagapena formalizatzeko zain, Eusko Jaurlaritzak aurrera egiten jarraitzen du, gaur egun hutsik eta arazotsua den espazio hori datozen urteetan Donostiako dozenaka gazterentzako aukera- eta errotze-ingurune bihur dadin.